نشریه خبری کافه نیوز دالاس

رقصیدن رنگها در مسجدی به نام نصیرالملک

رقصیدن رنگها در مسجدی به نام نصیرالملک

۱۴۲

- Advertisement -

مجموعه نصیرالملک که در میان مردم بیشتر به نام مسجد نصیر الملک معروف است در محله گودعربان و خیابان لطفعلی خان زند و در نزدیکی مسجد شاه چراغ می باشد، که شامل یک مسجد، یک خانه، یک گرمابه و یک انبار است که ساخت آن از سال 1292 تا 1304 هجری قمری به طول انجامیده است.
شوربختانه، قسمت بزرگی از این مجموعه شامل اندرونی و ورودی خانه، گرمابه، آب انبار و فضای بین خانه و مسجد در هنگام ساخت خیابان جدید لطفعلی خان زند ویران شد و از بین رفت. گویند میرزا حسنعلی نصیرالملک، سومین پسر قوام الملک،  حاکم فارس در عصر قاجار این مجموعه را با پول خمس و زکاتی ساخته که روحانیون معاصرش دریافت نقدی آن را نپذیرفته بودند.
به جرأت می توان گفت مسجد این مجموعه یکی از زیبا ترین بناهای مذهبی شیراز و شاید کل ایران باشد. برپایه کتیبه ای که سردر این بنا نصب می باشد، ساخت این بنا توسط حاج محمد حسن معمار و میرزا رضا کاشی گر صورت گرفته است. بهترین زمان برای دیدن مسجد نصیر الملک بامداد از ساعت 7 تا ساعت 10 می باشد که خورشید شیشه های ‌رنگین و نقش دار ارسی های شبستان مسجد را با نور خود نوازش داده و رنگ های بدیعی را در شبستان مسجد پدید آورده است که منظره ای عرفانی و آرام بخش را برای هر بیننده پدید می آورد و بی هیچ سخنی انسان مبهوت زیبایی آن می شود. البته در ساعتهای دیگر نیز منظره زیبای شبستان را می تواند دید اما گرمای هوا ممکن است آزار دهنده باشد.
شبستان دارای دوازده ستون سنگی با ساقه های ‌مارپیچ و سر ستون های با شکل برگ کنگر است که همانند ستون های مسجد وکیل می باشد. قاب های کاشی کاری شده روی دیوار با طرح های رایج عصر قاجار زیبایی این بخش از مسجد را دو چندان می‌کنند. محراب اصلی‌ مسجد نیز در همین شبستان قرار دارد بسیار زیبا می باشد.
اما بطور قرینه در شرق حیاط، شبستان ضلع شرقی مجموعه قرار دارد که بسیار ساده است و توسط یک رواق با طرح های هندسی از ترکیب کاشی‌ وآجر از حیاط مجزا می شود. امروزه این مکان نمایشگاه اداره اوقاف نصیرالملک است و عکس هایی از بزرگان و وقف کنندگان شهر شیراز در آن نمایش داده می شود.
در پشت شبستان شرقی دو چاه وجود دارد که راه ورودی آن دری می باشد از درون شبستان شرقی. عمق یکی‌ از چاه ها بیش از 60 متر است. در گذشته، آب این چاه ها توسط دو گاو بیرون کشیده می شد و از این رو به آن «چاه گاو» می گفتند. آب چاه در حوض وسط حیاط و مخزن آب انبار تخلیه می شده است. در بخش چاه گاو می توان از پله ها پایین رفت و تا انتهای راهرویی پیش رفت که گویی پیشتر محل حرکت گاوها بوده است برای خروج آب از چاه ها.
مسجد نصیرالملک همزمان میراث دار سنت های معماری زندیه و قاجاریه می باشد که البته ایجاد تغییر در آنها را نیز می توان در این مسجد شاهد بود. تاثیرات معماری عصر زندیه در حیاط چهارگوش، دو ایوان در شمال وجنوب و شبستان ها در شرق و غرب پیداست. اما در قسمت ورودی در به خصوص ایوان شمالی نوآوری متمایزی را می توان مشاهده کرد. هنگام ورود، شما از طریق یک دروازه بزرگ کاشی کاری شده وارد مسجد می شوید. ورودی به شکلی نامتقارن و عجیبی در غربی ترین نقطه ضلع شمالی مسجد قرار دارد و از طریق یک دهلیز مسقف به حیاط اصلی وصل می شود که البته ورودش به حیاط اصلی با یک زاویه تند می باشد و شما را از بخش شمال غربی حیاط به حیاط وارد می کند. در مرکز حیاط یک حوض چهارگوش با فواره های سنگی‌ قرار دارد.
حیاط در دو سوی شرقی و غربی دارای یک ردیف رواق های تک طبقه است. شاید وجه تمایز این مسجد با سایر مسجدها در این نکته می باشد که برخلاف مسجدهای دیگر ایران که ضلع جنوبی را به دلیل رو به قبله بودن باشکوه تر و بابرجستگی و تمایز بیشتری می ساختند، در اینجا بخش شمالی بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. ایوان شمالی یک تاق مرکزی دارد که ارتفاع آن برابر رواق های دو طبقه در دو سوی‌آن است. تمام سطوح این قسمت با کاشی‌کاری هفت رنگ در انواع طرح ها پوشیده شده و قوس هر تاق نما مقرنس های زیبایی دارد.
اریب بودن محور شرقی- غربی ایوان شمالی امکان افزودن اتاق هایی را در کنار ایوان بدون تغییر نقشه چهار گوش حیاط اصلی فراهم کرده است. بخش جنوبی در تضاد با بخش شمالی ساختاری بسیارساده دارد و شامل یک سری تاق نماهای شش تایی با اندازه های مختلف است که در میان آنها محراب قرار گرفته است. ایوان جنوبی توسط یک جفت مناره کوتاه کاشی کاری شده مشخص شده است. کتیبه های باشکوه به خط ثلث و کنده کاری های روی سنگ مرمر پیرامون حیاط از دیگر ویژگی های این مسجد زیبا هستند.
درشرق ایوان شمالی، دری وجود دارد که از طریق آن می توان به امامزاده کناری مجموعه وارد شد و سرویس های بهداشتی مجموعه نیز در همان بخش قرار دارد.  مجموعه هم اکنون زیر پوشش سازمان اوقاف می باشد و تلاشی برای رایگان نمودن بلیت ورودی از طریق سازمان میراث فرهنگی کاری بیهوده است.
بهترین گاه برای بازدید از مسجد ساعت 7 ونیم بامداد تا هشت و نیم بامداد می باشد که نور خورشید از شرق تابیده و می توان نهایت زیبایی شبستان غربی را شاهد بود.

- Advertisement -

منبع ایران چهارراه

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.